ތަރުޖަމާ: އިބްރާހީމް ޢަބްދުﷲ


ޙަޔާތުގެ ނައު ދަތުރު ކުރަމުން ދަނީއެވެ. އެ ނަވުގައި އެތަށް ގޮޑިތަކެއް ބެހެއްޓިފައިވެއެވެ. ދަތުރުވެރިން ގިނަކަމުން ނައު ވަނީ ތޮއްޖެހިފައެވެ. ކުރިން މިނަވުގައިތިބީ އަހަރެމެންގެ ކުރީގެ ޖީލުތަކުގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުން މިހާރު ނަވުން ފެންނާކަށް ނެތެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވަނީ:-
އަނިޔާވެރިންނާއި އަނިޔާލިބުނު މީހުންނެވެ.
ބޮޑާ ކިބުރުވެރިންނާއި،ހިތްތިރި ތަވާޟުޢުވެރިންނެވެ.
ތަންދޮރުފިލާފައިވާމީހުންނާއި ޖާހިލުންނެވެ.
މުއްސަނދިންނާއި ފަޤީރުންނެވެ.
ދީލަތިމީހުންނާއި ދަހިވެތި މީހުންނެވެ.


ހިތްނުބައި ޙަސަދަވެރިންނާއި، އަނެކާއަށް ހެޔޮއެދޭ ހިތްސާފު މީހުންނެވެ.
އަނެކުންނަށް އުނދަގޫކުރާމީހުންނާއި، އެހީތެރި އިޙްސާންތެރިންނެވެ.
މީހުންގެ މުޅަމަސްކާ، ބަސްމަގު ހުތުރު މީހުންނާއި،ޚުލްޤުހެޔޮ އަނެކުންދެކެ ލޯބިވާމީހުންނެވެ.
ހީލަތްތެރި މަކަރުވެރިންނާއި، ނަފްސު ތާހިރު ހިތްސާފުމީހުންނެވެ.
ދޮގުވެރިންނާއި، ތެދުވެރީންނެވެ.


އަނެކުންގެ ޙައްޤުތައް ޖަހައިގަންނަ މީހުންނާއި، އަނެކުންނަށް ޞަދަޤާތްކުރާމީހުންނެވެ.
އަނެކުންނާއިމެދު ނުބައިހީތައް ކުރާމީހުންނާއި، އަނެކުންގެ ޢުޒުރު ޤަބޫލުކުރާ ހެޔޮނިޔަތުގެމީހުންނެވެ.
ޚާލިޤު ގެ އަމުރުތަކަށް ތަބާވުމުގައި މަޝްޣޫލުވާމީހުންނާއި، މަޚްލޫޤުންގެ ފަހަތުން ދުވާމީހުންނެވެ.
ހެއްދެވިފަރާތުގެ ބަސްއެހުމަށް ސަމާލުވާމީހުންނާއި، މުޚްލޫޤުންގެ ބަސް ކުރިއަށްނެރޭމީހުންނެވެ.
ހިތްނިޔަތް ޚާލިޞްކޮށް އެތެރެފުށް ރީތިކުރަން އުޅޭމީހުންނާއި، ބޭރުފުށް އޮމާންކޮށް މަޡުހަރު ރީތިކުރަން އުޅޭމީހުންނެވެ.


ތިމާގެ ވާޖިބު އަދާކުރަން އިސްކަންދޭމީހުންނާއި، ތިމާގެ ޙައްޤުތައް ނުލިބިގެން އަވަދިނެތި އުޅޭމީހުންނެވެ.
ތިމާގެ ކަމުގެ ގުޅުންތައް ކަނޑާމީހުންނާއި، އެގުޅުން ދަމަހައްޓަން އުޅޭމީހުންނާއި، ހަމަ އެކަނި ތިމާ އާއި ގުޅުން އޮންނަ ފަރާތްތަކާއި ގުޅުން ބޭއްވުމަށް އުޅޭމީހުންނެވެ.


ހެއްދެވިފަރާތުގެ ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވާމީހުންނާއި، އެ ނިޢުމަތްތަކާމެދު ޣާފިލުވެފައިވާމީހުންނެވެ.
މައިންބަފައިންގެ ޙައްޤުފުރިހަމައަށް އަދާކުރާމީހުންނާއި، އެބައިމީހުނަށް އިހާނާތްތެރިވާމީހުންނެވެ.
ބަލާތަކާއި މުޞީބާތްތަކަށް ކެތްތެރިވާމީހުންނާއި، ފިނޑިކަން ކުރިއަށްނެރެ ކެތްތެރިކަން ކުޑަމީހުންނެވެ.
އަނެކާގެ ފަތިފުށް ހޯދަމުންދުވާމީހުންނާއި، ތިމާގެ އުނިކަން ފާހަގަކޮށް އެކަން އިޞްލާޙުކުރަން އުޅޭމީހުންނެވެ.
އަނެކާގެ ފަރާތުން ބަދަލުހިފަން އުޅޭމީހުންނާއި، އޯގާތެރިކަން އިސްކޮށް މަޢާފުކުރާމީހުންނެވެ.
ޠާޢަތާއިގެން މަޝްޣޫލުވާމީހުންނާއި، ޙަރާމްކަންތަކަށް އަރައިގަތުމުގައި މަޝްޣޫލުވާމީހުންނެވެ.
ހެޔޮމަގަށް ގޮވާލާމީހުނަށް މަލާމާތްކުރާމީހުންނާއި، އެމަގަށް ގޮވާލުމަށް ހޮތްވަރުދޭމީހުންނެވެ.
މީސްތަކުން ޚަރާބުކުރުމުގައި ތިމާގެ ހަކަތަ ހުސްކުރާމީހުންނާއި، އިޞްލާޙުކުރުމުގައި ޖިހާދުކުރާމީހުންނެވެ.


މިހުރިހައި މީހުން ގޮވައިގެން ޙަޔާތުގެ ނައު ބާރަށް ދަތުރުކުރަމުންގޮސް ބަނދަރަށް ވާސިލުވެއެވެ.
ބަނދަރަކީ ތޯއެވެ.! ކަށްވަޅެވެ. އިސްވެބުނެވުނު ހުރިހައި ސިފަތަކެއްގެ އަހުލުވެރިން އެތާގައިވެއެވެ.


ފަޤީރުމީހާގެ ގާތުގައި ބޮޑުމަހުޖަނެއްވެސް އޮވެދާނެއެވެ.
ޞާލިޙު މީހާއާއި ޖެހިގެން ޠާލިޙު މީހާވެސް އޮވެދާނެއެވެ.
ޒާލިމުގެ ގާތުގައި މަޒްލޫމް އޮވެދާނެއެވެ.
ވަގުކަލޭގެ އަރިމަތީ މަޙްރޫމް އޮވެދާނެއެވެ.
ޢިއްޒަތްތެރިންނާއި ނިކަމެތިން އެއްތަނެއްގައެވެ.
ޢާލިމުންނާއި ޖާހިލުން އެއްތާކުއެވެ.


ޤަބުރުސްތާނަށް ގޮސް ގޮވާލަބަލާށެވެ! " ޖާހާއި މަންޞަބުގެ އަހުލުވެރިން ކޮބާތޯއެވެ؟ މުއްސަނދި މަހުޖަނުން ކޮބައިތޯއެވެ؟ ކިބުރުވެރި އަނިޔާވެރިން ކޮބައިތޯއެވެ؟ ފަޤީރު ނިކަމެތިން ކޮބައިތޯއެވެ؟ އަނިޔާލިބި ބަލިކަށިވީ މީހުން ކޮބައިތޯއެވެ؟"
އެންމެން މަރުވެ ދިޔައީއެވެ. އެކަކުވެސް ނުބަހައްޓައެވެ. އެމީހުންގެ ޙާލަތު އެނގޭ އެއްވެސް މީހަކު ނެތެވެ.
ދިރިތިބީންނަށް ޢިބްރަތަކަށް ފުދެއެވެ.


ޙަޔާތުގެ ނަވަށް ކުރިން އެރިމީހުން ބަނދަރަށްބޭލުމަށްފަހު މިހާރު އެހެންބަޔަކު ނަވަށް އަރުވައިފިއެވެ.
މިހާރު އެނަވުގައި މިތިބީ "އަހަރެމެންނެވެ."


އަހަރެމެން ކޮންމެމީހަކުވެސް ބަލަންވީ އެމީހަކަށް މި އިނދެވެނީ އެނަވުގެ ކޮން ސީޓެއްގައި ތޯއެވެ؟ އެމީހާގެ ކައިރި ސީޓުތަކުގައި ތިބީ ކޮންބައެއްތޯއެވެ. ؟ ކަމުނުދާތާކު އިނދެވޭނަމަ ބަދަލުވާންވީއެވެ.
އެމީހެއްގެ މަޤާމު އެމީހަކު މިހާރު ކަނޑައަޅަންވީއެވެ!

ތަރުޖަމާކުރީ: ޝިފްޒާން އަޙްމދު


އެނަންހުރި ކުންފުނިން، އޭނާއަށް ވަޒީފާއެއް ލިބުމުން، އެޒުވާނާގެ ހިތް އުފަލުން ފޮޅިގެން ދިއައެވެ. އަދި އޭނާ އުފަލުން ފަޒާގެ ތެރޭގައި އުދުހެން ފެށިފަދައެވެ. އެފަދަ ވަޒީފާއެއް، އޭނާގެ އެކުވެރިންގެ ތެރެއިން ލިބުނީ އޭނާއަށެވެ. ހަމައެކަނި އޭނާއަށެވެ. ބަރާބަރަށް ގަނޑިޔަށް ޙާޟިރުވުމާއި ހަފުތާއިން ހަފުތާއަށްކުރާ މަސައްކަތުގެ ރިޕޯޓު ހުށަހެޅުން ލާޒިމުކުރާ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ފާއިތުވީއެވެ. އަދި ފަރުވާކުޑަކުރާ ވަގުތުގައި އަދަބުލިބި، ބެލެހެއްޓޭނެކަމަށް އެއްބަސްވީ ޒަމާން ފަސްދިނީއެވެ.

އަލްއިމާމް އަބޫޙާމިދިލްޣަޒާލީ
(رحمه الله ونفعنابه)
ތަރުޖަމާ: ނޫރުއްސަލާމް އަބޫބަކުރު


ދީނުގެ މާނައަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް ދަތުރުކުރުން ކަމުގައި ވީހިނދު، މުސްލިމުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމާއި އެމީހުންނާއި އެކުވެއުޅުން ރިވެތިކުރުމީ ދީނުގެ އަސާސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް އަސާސެވެ. އެހެނީ ދަތުރުގެ އެކި މަނާޒިލުތަކުގައި ދަތުރުވެރީންނާއެކު އެކުވެއުޅުން ރިވެތިކުރުމީ ދަތުރުގެ ރުކުންތަކުން ރުކުނެކެވެ. އެންމެހާ ޚަލްޤުތަކުންނީ މުސާފިރުންނެވެ. އެމީހުންނާއިގެން ޢުމުރު ދަތުރުކޮށްފައިދަނީ ދޯނި އޭގެ ބައިވެރިންނާއެކު ދަތުރުކުރާ ފަދައިންނެވެ.

ދަންނާށެވެ. އިންސާނާ މި ދުނިޔޭގައި ހުންނާނީ އެހެންނާ ގިނިކަންޏާ، އެހެންނާ އޭނާގެ އަހުލުންކުރެން ދަރިންނާއި ތިމާގެއިންނާއި އަވަށްޓެރިން ފަދަ ގާތް މީހުންނާއި އެކު، އެހެންނާ ޢާންމު މީސްތަކުންނާއި އެކުގައެވެ. މިއީ އިންސާނާ ހުންނާނޭ ތިން ހާލަތެވެ. މި އެންމެހާ ހާލަތެއްގައި އެކުވެއުޅުން ރިވެތިކުރުމާއި ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމީ އޭނާގެ މައްޗަށް އޮތް ކަމަކެވެ.

ފުރަތަމަ ހާލަތް: މިއީ ގިނިކަންޏާ ހުންނަ ހާލަތެވެ. ދަންނާށެވެ. ނަފުސަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ޢާލަމެކެވެ. އެ ޢާލަމްގެ ތެރޭގައި ޠަބީޢަތްތަކާއި އަޚްލާޤު ތަފާތު ކިތަންމެ ވައްތަރެއްގެ ޚަލްޤެއް ޝާމިލްވެގެންވެއެވެ. އެ ޚަލްޤުތަކާއި އެކުވެއުޅުން ރިވެތި ނުކޮށްފި ނަމައީ، އެމީހުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާނުކޮށްފިނަމައީ ހަލާކުވެއްޖެއެވެ. އެތެރެފުށުގެ ލަޝްކަރުގެ ވައްތަރުތައް ނިކަން ގިނައެވެ. "އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ލަޝްކަރުތައް އެކަލާނގެ ފިޔަވާ އެހެން މީހަކަށް އެނގިއެއް ނުވެއެވެ" (މުއްދައްޘިރް ސޫރަތުގެ 1) އޭތެރެއިން ބައެއް އިޙްޔާއު ގެ ފޮތްތަކުން ހިތުގެ ޢަޖައިބުތައް ނަންގަނެވުނު ފޮތުގައި އަހަރެމެން ބަޔާންކުރީމެވެ.

މިހާރު އަހަރެމެން ބަޔާންކުރާނީ އެ ލަޝްކަރުތަކުގެ އަމީރުންނާއި ރައީސުންނެވެ. ބުނަމެވެ. އެ ޝަހުވަތަކާއެކު ފައިދާ ކަލޭގެ ނަފުސާއި ދިމާއަށް ޖާޒުބީ ވާނޭ ޝަހުވަތެއް ކަލޭގެ ކިބައިގައިވެއެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ކަލޭގެ ނަފުސުން ގެއްލުން ދުރުކުރާނޭ ރުޅި އެއްކަލޭގެ ކިބައިގައިވެއެވެ. އަދި އެއިން ކަންކަން ތަދުބީރުކުރާނޭ، ކަލޭގެ ރައްޔިތުން ބަލަހައްޓާނޭ ބުއްދިއެއް ކަލޭގެ ކިބައިގައިވެއެވެ.ކަލޭގެ ރުޅިއަށް ބަރޯސާވާއިރު ކަލެއަކީ ރުޅިގަދަ ކުއްތާއެކެވެ. ކަލޭގެ ޝަހުވަތަށް ބަރޯސާވާއިރު ކަލެއަކީ އަހެއް ފަދަ ވަހުޝީ ޖަނަވާރެކެވެ. އަދިކަލޭގެ ބުއްދިއަށް ބަރޯސާވާއިރު ކަލެއަކީ ރަސްކަލެކެވެ. ކަލެއަށް އަމުރުވެވިގެންވަނީ އެތަކެތީގެ މެދުގައި ޢަދުލުވެރިވެ އޭގެ ވަޒަން ހަމަކޮށް ޙައްޤުތައް އަދާކޮށް، އަދި އެތަކެތީގެ އެއްބާރުލުމުން އަބަދީ އުފާ ހޯދައިގަތުމަށް އޭގެ ބޭނުންކުރުމަށެވެ.

އަސް ކިޔަމަންކޮށްފައި ކުއްތާ އަދަބުވެރިކޮށްފައި ރަސްގެފާނުގެ ޚިދުމަތަށް އެދޭތި ތައްޔާރުކުރި ނަމަ ކަލޭ އެދުނު ކޮންމެ ދިމާއަކުން ކާމިޔާބު ފަސޭހަވެގެން އަންނާނެއެވެ.

އަދި ކުއްތާ އޭގެ ރުޅިވެރިކަމާއި އަވަސްއެރުމާއެކު، ނުވަތަ އަސް އޭގެ ދަހިކަމާއި އެދުންބޮޑުކަމާއިގެން ޙުކުމްކުރާހާ ކަމެއް ހާސިލުކުރުމަށް ހީލަތް ހެދުމަށް ކަލޭގެ ބުއްދި ތައްޔާރުކުރި ނަމަ، އެދުމުގެ މަގުސަދު ހޯދައިނުގަނެވުނުތާނގައި ފަސާދައިގެ މައްޗަށް އިތުރުކޮށްފީމުއެވެ. އަދި އިދިކޮޅަށްޖެހިފައިވާ އިދިކީއްޔަކު ކަމުގައިވެ، ނުލަފާވެރި އަނިޔާވެރިއަކަށް ކަލޭ ބަދަލުވެއްޖައީމެވެ. އެހެނީ އަނިޔާއަކީ އެއެއްޗެއް އޭގެ މަހައްލު ނޫން މަހައްލަކަށް ލުމެވެ.

ފަހެ މީހެއްގެ ކިޔަމަނުގެ ދަށުގައި ރަސްކަލަކާއި ކުއްތާއަކާއި އޫރަކާއި ލެއްވުނީމާ އެމީހާ ހަމަ ކަނޑަނޭޅި އެ ކުއްތާއަށާއި އޫރާއި ދޭއްޗަށް ސަޖިދަކުރުމަށް އެ ރަސްގެފާނަށް މަޖުބޫރުކުރާ މީހަކު ކަލެއަށް ފެނުން ނަމަ އެމީހާއީ ލަޢުނަތް ޙައްގުވެފައިވާ އަނިޔާވެރިއަކު ކަމުގައި ކަލޭ ނުދެކޭނަންހެއްޔެވެ؟

އެހެންވީމާ ކަލޭގެ މައްޗަށް ވަނީ ކަލޭގެ ތިން ބައިވެރިންނާއި އެކުވެއުޅުން ރިވެތިކުރުމެވެ. އެގޮތުގެ މަތީން ރުޅީގެ ނުފޫޒުން ޝަހުވަތުގެ ގަދަކަން މައިތިރިކޮށް، ޝަހުވަތުގެ މަކަރުވެކަމުގެ ޒަރީޢާއިން ރުޅީގެ ހައްދުފަނައަޅާދިއުން ކުޑަކުރާނީއެވެ. އެއީ ބުއްދިއާއި ޝަރުޢަށް އެދޭތި ކިޔަމަންކުރުމަށްޓަކައި މަގަށްއެޅުވުމުގައި ވަރަށް ވެސް ސާފު ގޮތެކެވެ. އެއީ ޝިކާރަވެރިޔާ ބޭނުންޖެހޭހިނދުގައި ކުއްތާއާއި އަހާއި ބޭނުންކޮށްފައި ފުދިއްޖެ ހިނދުގައި ހިފަހައްޓާ ފަދައިން މަންފާހުރި ގޮތުގައި ބުއްދި، ޝަހުވަތާއި ރުޅީގެ ބޭނުން ހިފުމަށެވެ. މި ކަސްރަތު އޮޅުން ފިލުވައިދިނުމަށް ދިގު ތަފުސީލަށް ބޭނުންވެއެވެ. އަހަރެމެން އެ ތަފުސީލުތައް އިޙްޔާއު ފޮތްތަކުން ނަފުސުގެ ކަސްރަތު ނަންގަނެވުނު ފޮތުގައި ބަޔާންކުރީމެވެ.